Tội phạm lừa đảo trực tuyến đang ngày càng trở nên tinh vi, đặc biệt với sự xuất hiện của công nghệ AI và Deepfake. Để giúp người chơi trực tuyến bảo vệ tài sản của mình, các cơ quan chức năng đã đưa ra cảnh báo về 25 kịch bản lừa đảo phổ biến nhất trong tháng 9/2026. Việc nắm rõ những thủ đoạn này là rất quan trọng để tránh trở thành nạn nhân của các chiêu trò lừa đảo.
Các điểm chính cần lưu ý
- Tội phạm lừa đảo trực tuyến đang lợi dụng AI, Deepfake, DeepVoice để tạo lòng tin và chiếm đoạt tài sản.
- Có 5 nhóm thủ đoạn lừa đảo chính: mạo danh cơ quan, tổ chức; sử dụng công nghệ AI/Deepfake; lừa đảo đầu tư tài chính/việc làm; lừa đảo mua bán trực tuyến; và đánh cắp dữ liệu/chiếm quyền điều khiển thiết bị.
- 45% các vụ lừa đảo được trình báo tại 6 nước Đông Nam Á trong 12 tháng gần nhất vẫn chưa được xử lý.
- Người dân cần cảnh giác cao độ, không cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai và không chuyển tiền khi chưa xác minh rõ ràng.
- Khi nghi ngờ bị lừa đảo, cần báo ngay cho cơ quan Công an và ngân hàng để được hỗ trợ kịp thời.
Bối cảnh lừa đảo trực tuyến tháng 9/2026
Tình hình lừa đảo trực tuyến đang diễn biến phức tạp với sự gia tăng của các phương thức và thủ đoạn tinh vi. Đặc biệt, việc lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ Deepfake và DeepVoice đã tạo ra những kịch bản lừa đảo khó lường. Các đối tượng xấu sử dụng mạng xã hội, ngân hàng số và thanh toán điện tử để xây dựng lòng tin, từ đó chiếm đoạt tài sản của người dùng.
Theo báo cáo của Hiệp hội Di động Toàn cầu (GSMA) công bố vào ngày 10/9/2026, 45% các vụ lừa đảo được trình báo trong 12 tháng gần nhất tại 6 nước Đông Nam Á (bao gồm Việt Nam) vẫn chưa được xử lý. Khoảng 8% người tiêu dùng trong khu vực là nạn nhân của các chiêu trò lừa đảo, trong đó 68% bị thiệt hại tài chính và 82% không thể thu hồi lại tiền.
5 nhóm kịch bản lừa đảo phổ biến nhất
Lực lượng Công an đã cảnh báo 25 kịch bản lừa đảo phổ biến hiện nay, được chia thành 5 nhóm thủ đoạn chính mà người chơi trực tuyến cần đặc biệt lưu ý:
1. Mạo danh cơ quan, tổ chức để chiếm đoạt tài sản
Đây là thủ đoạn phổ biến, trong đó các đối tượng giả danh Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, ngân hàng, nhà trường, bệnh viện, cơ quan bảo hiểm xã hội, điện lực, viễn thông hoặc sử dụng tin nhắn Brandname giả mạo. Chúng thường yêu cầu người dùng cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, mật khẩu tài khoản hoặc chuyển tiền với các lý do như “xác minh thông tin”, “xử lý vi phạm”, “thanh toán nợ cước”, “nhận hoàn tiền” hay “nộp phạt nguội”.
Cần nhớ rằng, các cơ quan chức năng không bao giờ yêu cầu người dân cung cấp mật khẩu, mã OTP hoặc chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để phục vụ việc xác minh, điều tra.
2. Lừa đảo bằng công nghệ AI, Deepfake, DeepVoice
Với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, các đối tượng lừa đảo đã lợi dụng AI để tạo hình ảnh, video, và giọng nói giả mạo người thân, bạn bè hoặc lãnh đạo cơ quan. Chúng dùng những nội dung giả mạo này để vay tiền hoặc yêu cầu chuyển khoản khẩn cấp. Thậm chí, một số trường hợp còn gọi điện thu thập mẫu giọng nói của nạn nhân nhằm phục vụ cho việc giả mạo, lừa đảo trong tương lai. Người dùng không nên chỉ dựa vào hình ảnh, video hoặc giọng nói để xác định danh tính, đặc biệt khi có yêu cầu chuyển tiền bất thường.
3. Lừa đảo đầu tư tài chính và tuyển dụng việc làm
Các đối tượng thường đăng quảng cáo “việc nhẹ lương cao”, tuyển cộng tác viên trực tuyến hoặc mời tham gia đầu tư chứng khoán, tiền số, ngoại hối với cam kết lợi nhuận hấp dẫn. Ban đầu, chúng có thể cho người dùng rút một số tiền nhỏ để tạo lòng tin, sau đó dụ dỗ nạp số tiền lớn hơn rồi chiếm đoạt toàn bộ tài sản. Người chơi cần hết sức thận trọng với những lời mời đầu tư có lợi nhuận bất thường hoặc yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân.
4. Lừa đảo trong hoạt động mua bán trực tuyến
Thủ đoạn phổ biến trong nhóm này là sử dụng biên lai chuyển khoản giả, giả danh người mua hoặc người bán để yêu cầu đặt cọc trước. Chúng lợi dụng các giao dịch thương mại điện tử để chiếm đoạt tài sản của cả người mua và người bán. Khi thực hiện giao dịch trực tuyến, hãy luôn kiểm tra kỹ thông tin và đảm bảo tính xác thực của các biên lai, chứng từ.
5. Đánh cắp dữ liệu, chiếm quyền điều khiển thiết bị
Các đối tượng lừa đảo thường phát tán đường link giả mạo, mã QR độc hại, ứng dụng chứa mã độc hoặc phần mềm điều khiển từ xa. Mục đích là để chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội, tài khoản ngân hàng, thu thập thông tin cá nhân và tiếp tục thực hiện các hành vi lừa đảo khác. Tuyệt đối không truy cập đường link lạ, không quét mã QR không rõ nguồn gốc và không cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn của người lạ.
Cách bảo vệ tài sản và thông tin cá nhân
Để tự bảo vệ mình trước các kịch bản lừa đảo ngày càng tinh vi, người chơi trực tuyến cần thực hiện các biện pháp sau:
Nhận biết dấu hiệu lừa đảo
Cảnh giác với các cuộc gọi, tin nhắn yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP, hoặc yêu cầu chuyển tiền với các lý do bất thường. Hãy nhớ rằng, cơ quan chức năng không bao giờ yêu cầu người dân chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để xác minh hay điều tra.
Xác minh thông tin kỹ lưỡng
Khi nhận được yêu cầu chuyển tiền bất thường, đặc biệt là yêu cầu chuyển gấp, cần xác minh trực tiếp bằng một kênh liên lạc khác (ví dụ: gọi điện thoại trực tiếp đến số đã biết của người thân, bạn bè, hoặc cơ quan). Không nên chỉ dựa vào hình ảnh, video hoặc giọng nói, vì công nghệ AI có thể bị lợi dụng để tạo nội dung giả mạo.
Thận trọng với các hoạt động trực tuyến
Cần thận trọng với những lời mời đầu tư có lợi nhuận bất thường hoặc yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân. Không truy cập đường link lạ, không quét mã QR không rõ nguồn gốc và không cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn của người lạ. Luôn kiểm tra kỹ thông tin trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào.
Hành động nhanh chóng khi nghi ngờ
Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn hoặc trở thành nạn nhân của lừa đảo, cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất và liên hệ ngân hàng để khóa tài khoản, được hướng dẫn xử lý kịp thời. Việc hành động nhanh chóng có thể giúp giảm thiểu thiệt hại.
Lời khuyên từ cơ quan chức năng
Để phòng ngừa lừa đảo, cơ quan chức năng khuyến nghị người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác, thường xuyên cập nhật kiến thức về an toàn thông tin và chủ động nhận diện các phương thức, thủ đoạn lừa đảo mới. Tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai; không chuyển tiền khi chưa xác minh chính xác danh tính người nhận. Hãy luôn là người dùng thông thái và có trách nhiệm trên không gian mạng.